Wanneer is een bestuurder persoonlijk aansprakelijk

Als zaakvoerder in België weet u dat het runnen van een bedrijf vele verantwoordelijkheden met zich meebrengt, variërend van operationeel management tot financiële planning. Eén aspect dat echter vaak over het hoofd wordt gezien, totdat het te laat is, is de persoonlijke aansprakelijkheid van uw bestuurders. De vraag “Wanneer is een bestuurder persoonlijk aansprakelijk?” is niet alleen een theoretische, maar een cruciaal praktisch punt dat aanzienlijke financiële en juridische gevolgen kan hebben voor zowel uw werknemers als voor uw onderneming zelf. Een ongeval of overtreding kan sneller gebeuren dan u denkt, en de impact ervan kan verstrekkend zijn. Laten we dieper ingaan op de fijne kneepjes van de Belgische wetgeving, zodat u weloverwogen beslissingen kunt nemen en uw risico’s kunt beheren.

De Basisregel: Bedrijf Aansprakelijk, Niet de Bestuurder

De Belgische wetgeving, met name artikel 18 van de Arbeidsovereenkomstenwet, voorziet in een belangrijke bescherming voor werknemers. Als algemeen principe geldt dat een werknemer (en dus ook een bestuurder die in dienst is van uw bedrijf) niet persoonlijk aansprakelijk kan worden gesteld voor schade die hij veroorzaakt bij de uitvoering van zijn arbeidsovereenkomst. De aansprakelijkheid rust dan op de schouders van de werkgever, oftewel uw onderneming. Dit principe is erop gericht om werknemers te beschermen tegen de zware financiële gevolgen van een inschattingsfout of een lichte nalatigheid die tijdens hun werk plaatsvindt. Het bedrijf draagt het bedrijfsrisico.

Uitzonderingen: Wanneer Draagt de Bestuurder Zelf de Gevolgen?

Hoewel de hoofdregel de werkgever beschermt, zijn er cruciale uitzonderingen. Deze uitzonderingen bepalen “Wanneer is een bestuurder persoonlijk aansprakelijk?”. Als zaakvoerder is het van essentieel belang om deze uitzonderingen te kennen en te begrijpen, want ze kunnen directe impact hebben op uw werknemers en indirect op uw bedrijfsimago en -cultuur.

Een bestuurder kan persoonlijk aansprakelijk worden gesteld in de volgende gevallen:

1. Bij bedrog: Dit omvat opzettelijk schadelijk handelen. Denk aan het opzettelijk veroorzaken van schade aan een voertuig of het bewust negeren van verkeersregels met schadelijke gevolgen.
2. Bij zware fout: Dit is een fout die zo ernstig is dat geen enkele zorgvuldige persoon in dezelfde omstandigheden deze zou hebben begaan. Het gaat verder dan een lichte onachtzaamheid. Voorbeelden zijn rijden onder invloed, bewust extreem hoge snelheden aanhouden, of door rood licht rijden met ernstige gevolgen. De grens tussen een lichte en zware fout is niet altijd evident en wordt vaak door de rechtbank beoordeeld op basis van de specifieke omstandigheden van het geval.
3. Bij een eerder dan gewoonlijk lichte fout: Dit is een fout die een bestuurder herhaaldelijk maakt, ook na waarschuwingen, en die uiteindelijk leidt tot schade. Het is dus geen incidentele lichte fout, maar een patroon van nalatigheid.

In deze situaties kan de benadeelde partij, of zelfs uw eigen bedrijf, de bestuurder rechtstreeks aansprakelijk stellen voor de geleden schade. Dit kan leiden tot aanzienlijke persoonlijke financiële lasten voor de bestuurder.

De Cruciale Begrippen: Zware Fout, Bedrog en Meer

Het onderscheid tussen een lichte en een zware fout is cruciaal en kan soms leiden tot discussies. Een ‘lichte fout’ is een fout die iedereen wel eens kan maken, een moment van onoplettendheid. Een ‘zware fout’ daarentegen, is van een heel andere orde. Het impliceert een flagrante schending van de meest elementaire voorzichtigheidsregels, een roekeloosheid die een redelijk en voorzichtig persoon nooit zou vertonen. Rechters kijken naar de omstandigheden: was er sprake van vermoeidheid, afleiding, of een bewuste keuze om risico’s te nemen?

Voor u als zaakvoerder is het belangrijk om te begrijpen dat uw bedrijf in principe voor de lichte fouten van uw personeel opdraait. Dit onderstreept het belang van goede verzekeringen en duidelijke interne richtlijnen.

Bescherming en Preventie: Wat Kunt U Doen?

Voorkomen is beter dan genezen, zeker als het gaat om aansprakelijkheid. Als zaakvoerder kunt u verschillende stappen ondernemen om zowel uw bedrijf als uw bestuurders te beschermen.

Het Belang van een Duidelijk Bedrijfsbeleid

Stel een gedetailleerd bedrijfswagenbeleid op. Dit beleid moet duidelijk communiceren welke gedragsregels er gelden voor het gebruik van bedrijfsvoertuigen. Denk hierbij aan:

• Regels omtrent snelheid en verkeersveiligheid.
• Een verbod op het gebruik van mobiele telefoons tijdens het rijden.
• Beleid rondom alcohol en drugs in het verkeer (zero-tolerance).
• Procedure bij ongevallen of overtredingen.
• Regelmatige trainingen en herinneringen over verkeersveiligheid en het belang van een defensieve rijstijl.

Zorg ervoor dat alle bestuurders dit beleid kennen, begrijpen en ondertekenen. Dit creëert niet alleen duidelijkheid, maar dient ook als bewijs dat uw bedrijf zijn verantwoordelijkheid heeft genomen om ongevallen te voorkomen.

Verzekeringen: Uw Eerste Verdedigingslinie

Een solide verzekeringspakket is onmisbaar. Zorg ervoor dat uw bedrijf een adequate Burgerlijke Aansprakelijkheidsverzekering (BA Autoverzekering) heeft die de schade dekt die door uw bestuurders kan worden veroorzaakt, ook bij lichte fouten. Overweeg aanvullende verzekeringen, zoals een omniumverzekering voor materiële schade aan de eigen voertuigen, en een aanvullende BA-verzekering voor bijkomende risico’s. Controleer de polisvoorwaarden zorgvuldig op uitsluitingen en dekkingen. Bijvoorbeeld, dekt uw verzekering schade veroorzaakt door een zware fout van de bestuurder? Vaak is dit niet het geval, of gelden er specifieke voorwaarden.

Praktische Tips voor Zaakvoerders

• Regelmatige Controle: Controleer periodiek de rijbewijzen van uw bestuurders en zorg dat ze geldig zijn.
• Opleiding en Sensibilisering: Bied opfrissingscursussen aan voor veilig rijgedrag, vooral voor bestuurders die veel kilometers maken.
• Voertuigonderhoud: Zorg ervoor dat alle bedrijfsvoertuigen goed onderhouden zijn en voldoen aan de technische veiligheidseisen. Defecten kunnen leiden tot ongevallen en discussies over aansprakelijkheid.
• Juridisch Advies Inwinnen: Bij twijfel over een specifieke situatie of om uw beleid te laten nakijken, is juridisch advies essentieel. Een expert kan u helpen de nuances van de wet te begrijpen en risico’s te minimaliseren.

Conclusie: Proactief Beheer van Risico’s

De vraag “Wanneer is een bestuurder persoonlijk aansprakelijk?” is complex, maar met de juiste kennis en preventieve maatregelen kunt u de risico’s voor uw bedrijf en uw team aanzienlijk verminderen. Als zaakvoerder is het uw verantwoordelijkheid om een veilige werkomgeving te creëren en duidelijke kaders te stellen. Door te investeren in goede procedures, duidelijke communicatie en adequate verzekeringen, beschermt u niet alleen uw bedrijf tegen onverwachte kosten, maar toont u ook waardering voor uw werknemers, wat bijdraagt aan een positieve bedrijfscultuur.

Om onnodige risico’s te vermijden en uw bedrijf en uw mensen optimaal te beschermen, is het verstandig om proactief te handelen. Controleer uw risico’s en laat uw statuten nakijken. Een kleine investering nu kan u veel leed en kosten besparen in de toekomst.